उद्या कुठही जायचं नाही ना कसलं काम करायचं असं मी शनिवार च्या संध्याकाळी ठरवूनच टाकलं होत. रेखा ला बजावून सांगितलं , मला सकाळी उठवायची कुठलीही तसती घेऊ नको , उद्या रविवारी आहे मी निवांत मन सोक्त झोपेल . तिला बोललो आणि तोंडावर चादर ओढली. इतक्यात फोन वाजला , पलीकडचा आवाज ओळखीचा वाटला " हॅलो, अरे झोपला का ? " "कोण ?"
"गड्या विसरला का काय ?" मी अंदाज केला आवाज तर ओळखीचाच आहे पण , कोण असेल काही वेळातच लक्षात आलं, हा दर्शन वाटतो "हा बोल दर्शन तुझा नंबर सेव्ह नाही ना ..
म्हणून ओळखले नाही. काय म्हणतो बोल ना..."
" उद्या येणार का ट्रेकला? मस्त फिरुन येऊ ."
" नको यार, नको तो ट्रेक, मागच्या वेळी कावनई किल्ल्यावर गेलो होतो, खूप हाल झाले होते."
" तुम्ही पावसाळ्यात गेला होता ना,
हाल होणारचं. आता थोडा पावसाळा आहे."
" तरी पण, नको."
मी दर्शन ला नाही म्हटलो.
दर्शन आणि मी वर्ग मित्र. योगायोगाने कधी तरी भेटायचो.आता बरेच दिवस झाले होते असा योग आला नव्हता. दर्शन चा फोन कट होत नाही तोच,अर्णव चा फोन आला.अर्णव चा नंबर सेव्ह होता. मी पटकन उचलला आणि बोललो, " बोल अर्णव."
" अरे झोपला काय?"
" नाही रे."
" मग उद्या काय प्लॅनिंग आहे?"
" काही नाही."
असं म्हणताच अर्णव बोलला,
" येतो का मग किल्ल्यावर? मजा करू."
" नको ... नको यार ."
मी नाही म्हणत होतो.
तो आग्रह करीत होता.
" आरे चाल, निसर्ग सौंदर्याचा कधी कधी आनंद घे ."
मी माझी नकार घंटा वाजवीत होतो.तर, अर्णव त्याचा आग्रह सोडत नव्हता.आमचं फोन वर बोलणं ऐकून रेखा मध्येच बोलली,
" जा ना.. एवढे मित्र आग्रह करता तर ..!"
अर्णव लगेच बोलला,तो अशी संधी सोडत नव्हता. " आरे वहिनी म्हणत्या मग, तुला कशाची रे अडचण? एकदा गृहमंत्र्यांनी परवानगी दिली म्हणजे तु मोहीमेवर जायला सज्ज हो."
रेखा हसत होती. मी अर्णव कडे चौकशी केली.कोण कोण आहे? जाण्याचं साधन काय,का बस प्रवास आहे? महत्वाचे म्हणजे,स्पाॅट कुठला ठरला. त्याने मला चार पाच जणांचे नावं सांगितले. स्पाॅट सांगितला. अर्णव आणि दर्शन एकाच बिल्डिंग मध्ये रहायचे.सोबतच ऑफिसला जायचे.सारा प्लॅन त्यांचाच होता.
सातमाळा डोंगररांगेतील महाराष्ट्रात उंचीला दुसऱ्या क्रमांकावर असलेला आणि इतिहासाचा साक्षीदार किल्ले धोडप ठरला होता.मीही खुश झालो . यापूर्वी मी गावातील मुलांबरोबर फिरुन त्यावर फिरुन आलो होतो.पून्हा जायचं म्हणजे,माझा आनंद गगनात मावेनासा झाला होता.अर्णव, दर्शन, दर्शनचा भाचा , मी आणि त्यांच्या बिल्डिंग मध्ये राहाणारा निशांत. आम्ही सगळे सुट्टीत भटकंती करणारे. पण, आम्हाला ट्रेकिंगची पाहिजे तशी माहिती नाही.जायचं म्हणून जायचं.आम्ही खास ट्रेकर्स नव्हतो.
ठरलेल्या वेळेत आम्ही धोडप किल्ला सर करायला निघालो.
रविवारी हे चार जण मला सकाळी घ्यायला लवकर आले.
दर्शन कडे फोर व्हीलर होती.
खाणं, पाणी घेतलं होतं. चार चाकीत बसुन नाशिक मधुन धोडप किल्ल्याच्या दिशेने निघालो होतो.
पाऊस नुकताच थांबला होता.थंडीने अजून तरी हातपाय पसरले नव्हते. सकाळी तेवढा गार वारा लागला होता. सकाळी नाशिकहून जरा लवकरच निघालो होतो. सकाळी लवकर गेलो म्हणजे दुपारपर्यंत किल्ला फिरून खाली येण्याचा प्लॅनिंग होता. पिंपळगावच्या टोल नाक्या मागे गाडी आली आणि फूस्स आवाज आला. दर्शन गाडी चालवित होता." ईला याच वेळी पंचर व्हायचं होतं का? "मोठ्याने तो ओरडला. तसे आम्ही सारे खाली उतरलो. सकाळचे साडेआठ वाजले होते. स्टेफनी सोबत बरी होती. अर्णव आणि दर्शन ने स्टेफनी बदलली आणि पुन्हा आमचा पुढचा प्रवास सुरू झाला. अर्ध्या तासात आम्ही वडाळी भोई ला पोहोचलो. धोडंबे रस्त्याने कन्हेरवाडी गावाला वळसा घालून पुढे हट्टी गावाच्या चाफ्याच्या पाड्यात आलो. तसं म्हणायच तर चाफ्याचा पाडा हेच किल्ल्याच्या पायथ्याला असलेलं गाव.दुपारचे बारा वाजले होते.एका झाडाखाली गाडी उभी केली. मारुती मंदिराच्या समोरच्या पारावर जूणीजाणती माणसं पत्ते कुटत बसली होती.मंदिराच्या बाजूला काही विरगळ अस्ताव्यस्त पडेल होती.त्याचं कुणाला काही माहिती नव्हती.त्या माणसांपैकी एकानं विचारलं, " कोण गावची मंडळी? किल्यावर चाल ने का? जरा संभाळून जावा, किल्यावर रान खूप माजला. तसा वाटा आहे. भ्याचं काही नाय. पण,आपला संभाळून जावा." अर्णव ने त्या बाबाला विचारले,"बाबा किल्ल्यावर जायला किती वेळ लागेल?"
"तुम्ही काय तरणा गडी. एक तासात फिरून याल."
दुसरा म्हातारा बोलला, " थोडा झपाझपा चालला त लवकर याल नाही तर दोन तासही कमी पडत्या."
दोन्ही म्हातार्यांचं बोलणं ऐकून आम्ही पुढच्या वाटेला लागलो.
आमच्या सारखे भटके रोजच त्या किल्ल्यावर होते. रोज ते म्हातारे हेच सांगायचे. चाफ्याचा पाडा सोडून आम्ही बरेच चालत आलो होतो. उघड्यावर वीर मारुती आणि काही सतीशीळा नजरेत पडल्या. मारुतीरायाचं दर्शन घेतलं. हीच पाऊलवाट आपल्याला किल्ल्यावर घेऊन जाईल असा विश्वास होता. पण, किल्ल्याच्या पायथ्याशी खूप गुरांच्या पडल्या होत्या. कधी कुठल्या वाटेने जावा हे कळत नव्हतं. मी रस्ता आठवू लागलो. माझ्या मागे बाकीचे होते. खाण्याचं आणि पाण्याच्या बाटल्या बॅगेत होत्या. आम्ही मोठ्या हिमतीने किल्ला चढू लागलो. हिरवीगार झाडी, वाढलेले गवत एखाद्या अनामिक चित्रकाराने रंगवल्यासारखे चित्र भासत होते. पूर्वीच्या काळची प्रवेशद्वार, त्याला भक्कम असणाऱ्या पायऱ्या, बुरुज पाहून मन प्रसन्न होत होतं.कोरीव पाण्याची टाके, एका गुहेत असणारे गड देवतेचे मंदिर. पेशवे काळात याच गडावर माधवराव पेशव्यांनी रघुनाथ दादा पेशवे यांच मोडून काढलं होतं. त्या काळात धोडप चा तुरुंग म्हणून वापर केला जायचा. पहिल्या सुरत लूटीच्या वेळी छत्रपती शिवाजी महाराज येऊन गेल्याची इतिहासात नोंद सापडते. पायथ्याशी असणारे मोठे गाव धोडंबे हे त्या काळची राजधानी होती. तसं ती ऐतिहासिक खाचही पाहीली.ती एक नैसर्गिक चमत्कार म्हणायची. आनंदाने गड भ्रमंती केली.सोबत आणलेलं जेवण संपवलं.परतीच्या प्रवासाला निघालो. बालेकिल्ल्याच्या पोटात काही तरी असेल या आशेने निशांत आणि अर्णव तीकडे जायला निघाले.मी त्यांना नाही म्हटले. आपल्याला खूप उशीर झाला. तर, दर्शन बोलला , " पून्हा पून्हा हा योग येत नाही मीत्रा... आलो तर बघून घेऊ." माझा नाईलाज झाला.मीही त्यांच्या मागे चालू लागलो. बालेकिल्ल्याच्या पोटाजवळ गेलो.पाहण्यासारखं काही नव्हतं. पून्हा वापस फिरलो.कारवीचं रान माजलं होतं.गडावर आम्हा चार पाच जणांव्यतीरीक्त कुणी नव्हतं.बालेकिल्ल्या पासून वापस फिरलो तेव्हा सूर्य मावळतीला झुकला होता.गवतात रस्ता दिसत नव्हता.सकाळी आलो ती वाट मिळत नव्हती. जिकडे वाट मिळेल तीकडे चालत होतो. आपण वाट भटकलो हे मला मनोमन वाटत होतं.पण, मी कुणाला काही बोललो नाही. एकमेकांच्या आधाराने चालत राहीलो. दर्शन बोलला, " आपण सकाळी आलो,ती वाट वाटत नाही. आपण वाट भटकलो वाटतो." अर्णव बोलला, " नाही रे बरोबर आहे." निशांत बोलला, " ही च वाट आहे, काही पण नको बोलू." दर्शन चा भाचा तेरा चौदा वर्षांचा होता.तो घाबरु लागला. मी त्याला म्हटले घाबरु नकोस..
आम्ही त्या जंगलात बराच वेळ भटकत होतो.सहा वाजून गेले होते.आता तर रस्ता बिलकुल कळत नव्हता. लवकर अंधार पडत होतं..कारण दिवाळी नंतर शाळू दिवस असतात.रातकिडे किरकिर करत होते.गडदेवतेच्या गुहेत रात्र काढावी तर गुहा वरती राहीली होती.काय करावं सुचत नव्हतं.मोबाईल शुटींग आणि गाणे ऐकण्यात डिस्चार्ज झाले होते.फक्त निशांत च्या मोबाईल ची बॅटरी शिल्लक होती तीही थोडी फार.पण त्या डोंगरात मोबाईल ला रेंज नव्हती. मागे दोन हजार तेवीस साली हरिश्चंद्र गडावर असेच पुण्याचे पर्यटक रस्ता भटकले होते.पाऊस, धुकं असल्याने त्यांना तीन दिवस कुठलीच मदत मिळाली नव्हती.त्यावेळी त्यांच्यातील एकाचा मृत्यू झाला तर एक अत्यवस्थ झाला होता.तेव्हा कुण्या येणाऱ्या पर्यटकांच्या लक्षात ही गोष्ट आली तेव्हा कुठे रेस्क्यू टिम ने त्यांना खाली आणलं. ही गोष्ट मला आठवली.काय करावं हे मला तर सुचत नव्हतं.आपलं असं होईल का? मी मनाला प्रश्न केला. मी स्वतः स्वतः ची समजूत काढत त्यांच्या मागे चालत होतो.भटकता भटकता वाट मिळाली त्या वाटेने समोर उजेड दिसत होता.उजेड आपल्या कडे येत आहे हे पाहून काळजात धस्स झालं.किल्ल्यावर बर्याच पर्यटकांचा या ना त्या कारणाने मृत्यू झाल्याच्या बातम्या पेपरात वाचल्या असल्याने भीतीने आम्ही पाचही जण घाबरून गेलो." आता आपण लूटले जाणार, आपलं काही खरं नाही." असं दर्शन बोलू लागला.मी धीर देत होतो. " नाही घाबरु नका, चालत रहा.आपल्याला वाट मिळाली ना..!"
सकाळपासून फिरत असल्याने शरीरा बरोबर मनाची ताकद संपली होती.खाण्यासाठी काही उरलं नव्हतं.चहुबाजूनं गवत माजलेलं असल्याने रात्री च्या वेळी रातकिड्यांची किरकिरी व्यतिरिक्त दुसरा कुठला आवाज कानावर येत नव्हता. मधुनच एखादं पाखरू आवाज करायचं.लांब दिसणारा उजेड जवळ आला होता.छातीत धडधड वाढली होती.मोठ्या चार्जिंग बॅटरीचा उजेड त्या जंगलात दुरवर पसरत होता. बॅटरी हातात असलेली व्यक्ती गप्पक्यान आमच्या समोर उभी राहिली. आम्ही घाबरलो. " कुठलं तुम्ही?"
मी पटकन बोललो, " नाशिक चे."
" इतक्या रातीला काय करत्या रानात? भ्या नाय वाटत."
" नाही आम्ही रस्ता चुकलो होतो."
मी उत्तर द्यायच्या पहिले त्याने प्रश्न केला. " किल्ल्यावर गेलते?"
" हो, किल्ल्यावर गेलो होतो." माझ्या बोलण्यानं तो बोलला, " बरा झाला, मला मिळल्या.चला माझ्या मागं मागं." त्या व्यक्तीच्या बोलण्यानं आम्ही त्याच्या कडे पाहत गप्प त्याच्या मागं चालू लागलो.रात्रीचे नऊ केव्हा वाजले कळले नाही. त्या व्यक्तीच्या आधाराने किल्ला उतरत होतो.मध्येच एखादा विचित्र आवाज यायचा. ती व्यक्ती म्हणायची," भेवु नका, म्या हाय तुमच्या साथीला काय बी येणार नाय.चालत राहायचा. त्या व्यक्तीच्या आधाराने आम्ही किल्ला उतरुन चाफ्याच्या पाड्यात आलो.
सारे थकलो होतो.सगळेचे सगळे गाडीजवळ गेलो. दर्शनचा भाचा तर गाडीत जाऊन बसलाही होता.आम्ही त्या व्यक्तीचे आभार मानले.आम्ही पण गाडीत बसलो. पोटात भुकेच्या उंदरांनी थयथयाट सुरू केला होता.दर्शन गाडीला शेल मारीत होता पण, गाडी काही चालू होत नव्हती.धक्का मारुन पाहीला तरीही नाही. आधीच थकलो होतो त्यात गाडी चालु होईना.मोठ्या संकटात सापडलो.बरं त्या सुनसान ठिकाणी कुणी मॅक्यानीकही नव्हता.कारण डोंगरात दरीखोर्यात राहणारी ती माणसं. तीथं हे ज्ञान कुठलं असणार. दोन चार लोक भराभरा जमा झाले. " काय व्हयनं,मोटर चालू नाही व्हत का?"
त्यातला एक बोलला, " तुमले आता कारागीर मिळणार नाय." दुसरा बोलला , " ये त्या रामा डोशाना परग्या हाय का पहाय तं.. त्यो व्हता गॅरेज मा धोडंब्याला." मध्येच कुणीतरी बोलला," नाय त्यो घरी नसल." " आरं जाई तं पहाय." तो पळत गेला पण,तो घरी नव्हता. पून्हा एकमेकांच्या तोंडाकडे पाहू लागले. " त्या क्रिष्ण्याला बलव पाहु." त्याला आवाज देताच तोही पळत आला. पहाता पहाता लहान मोठ्यांची गर्दी झाली.बाया, माणसं ही गाडीभौती गराडा घालून उभी राहिली. क्रिष्णानी बोटं घालून पाहीले. त्याला जमले नाही.गाडी काही चालू होइना.काय करावा कळत नव्हतं.ज्या बाबाने आम्हाला किल्ल्यावरुन आणलं तो बाबा गाडीजवळ उभाच होता." गड्या भो,आजना रात राही जा, तांबड्यात एखादा कारागीर धोडांब्यातून आणू म्हणजे तुमनी गाडी तो रीपीयर करल मग तुम्ही जावा. अशा कुठं जाल? कशाबी रात काढी घ्या." आम्ही एकमेकांच्या तोंडाकडे पाहू लागलो.
सारे लोक जावु नका असं म्हणत होते.आम्ही घरच्यांशी संपर्क करू शकत नव्हतो.मोबाईला रेंज नव्हती.
मोबाईल चार्ज करण्यासाठी त्या पाड्यावर लाईट नव्हती.
अखेर आम्ही रहाण्याचा निर्णय घेतला.आमच्याकडे कपडे नव्हते ना काही खायला.आम्ही मारुतीच्या मंदिरात रात्र काढण्याचं ठरवलं.
असंही आपण रात्री घरी एकदिडपर्यंत मोबाईल पहात जागतो. आजही तसंच समजून रात्र काढु असं आम्ही सगळ्यांनी ठरवून टाकलं. पण, किल्ल्यावरुन आम्हाला खाली आणणारी ती व्यक्ती तो बाबा मंदिरात आला.निशांत आणि दर्शनचा भाचा केव्हाच आडवा पडला होता. " चला रं आमन्या घर, कव्हर बशी रहाशा.ह्या बारक्या पोराले भूक लागी व्हई.चला दोन दोन घास खावा.तुमले नाही पटनं तर मंदिरात येई झोपा." आम्हाला खूप भूक लागली होती. कुठलेही आढेवेढे न घेता आम्ही त्या बाबाच्या मागे गेलो.
बाबाच घर म्हणजे एक झोपडी.एका बाजूला बकर्यांसाठी जागा केलेली तर एका बाजूला त्यांचा संसार. तेथेच करणं आणि खाणं.त्या आजीच्या मायेच्या घासा पुढं तुमचं फाईव्ह स्टार हाॅटेलचं पाचीपक्वानाचं जेवण थीटं. पोटात दोन घास पडताच आडवा पडलो. पण, झोप लागत नव्हती. पाय खुप दुखायचे. आजीनं गरम पाणी आणलं. " पोरावो शकी घ्या पाय दुखायचे राहुन जातील." ना ओळख होती ना कुठला नातेसंबंध. ती फक्त होती माणूसकी. गरम पाण्यात पाय शेकल्यावर थोडं बरं वाटलं.
दर्शनने गाडीचा विचार केला नाही. सारे घरच्या सारखे झोपी गेलो. तांबडं फुटताच बाबानं बाजूला राहाणार्या नाताला उठवलं." उठ रं त्या धोडंब्याला जाय. अन् कोणी कारागीर घीई ये, त्या लोकासनी गाडी बंद पडणी. " कुठलेही आढेवेढे न घेता तो उठला. एवढ्या पहाटे तो पळत धोडांब्याला गेला. सतरा अठरा वर्षांचा मुलगा. आम्ही थकलेलो असल्याने सकाळी निवांत उठलो. चेहऱ्यावर कुठली चिंता, भीती नाही. त्या रात्री आमची कुणी चौकशी केली नाही. सकाळी मात्र आम्हाला पाहील्यावर येणारा जाणारा विचारु लागला. कोण पाव्हणं?
कुठलं? आम्हाला ज्यांनी रात्री गडावरुन खाली आणलं, रात्री सहारा दिला ते धोंड्यादादा आणि कोंड्याआई. तसा धोंड्यादादा नेहमी लोकांना मदत करायचा. पासष्टी कडे झुकलेला हा गृहस्थ.उंच , धिप्पाड, पिळदार मिशा. समोर आला तर, एखाद्या पहाडा सारखा वाटायचा. गडावर गेलेल्या माणसांवर त्याचं लक्ष असायचं.खूप वेळ झाला म्हणजे ते वाट चूकले असं समजून तो बॅटरी हातात घेऊन त्यांना सुखरूप पाड्यावर घेऊन येत असे.कुठलं साधन नसेल तर रात्र भर आपल्या झोपडीत खाऊ घालून मुक्कामी ठेवायचा.दुसर्या सकाळी त्यांना तो पाठवीत असे.ट्रेकर्सवाल्यांच ते हक्काचं ठिकाण झालं होतं.
कोंड्याआई तशीच होती.रात्री आमच्या विषयी बरीच कुजबुज झाली.ज्यांना माहिती नाही असे सकाळी कोंड्याआईला विचारीत होते.वाघदेवाच्या मंदिराच्या मागे राहाणारी फशी धोंड्याआईला विचारु लागली , " कोण ऊनेल वं धोंड्याआई,संज्या ना बाहास बोलना,तुना घर कोणी पाव्हणा वना ?"
" हा वं पाव्हणं ऊनेल शेरातला हाय."
धोंड्याआईचं उत्तर ऐकलं तरी फशी झोपडीत डोकवु लागली.
" अवं ये फशे त्याबी माणसांचं हाय नवं. काय न्याहाळी रायनी."
" काय नाय वं, पाही रायनू कितला हाय."
" का वं चहा पेवाले घी जाती का?"
धोंड्याआई अशी बोलल्यावर फशी बोलली, " अशी कशी बाय बोलस तु , घी जासु न काय."
धोंड्याआई हसायला लागली.
" फशे, बुकटी हाय वं थोडी..?"
" नाय गडे, धोंड्याआई. कालदिस सरणी.कोणी गेला बी नाय त्या दूकानात.जाईल धोडंब्यात तवा."
फशी नाही म्हटल्यावर धोंड्याआई सकाळी सकाळी याच्या त्याच्या कडे चहा पावडर मागु लागली. अखेर एका घरी तीला ती मिळाली. घरात असलेला गुळ जो कधीतरी एखाद्या सणाला आणला होता तो राहीलेला तीने वापरला.
आपल्या सुनेला मोठ्याने आवाज दिला, " ये तारे बकरी पावय नवं वढं, दुध थोडा काढ."
" नाय वं आत्या, बकरु पिऊन गेला. " " अवं थोडा लक्ष ठिवायचा ना. "
ताराला बोलल्यावर धोंड्याआई विचार करु लागली." आता काय करवा? शेरातले ह्या लोक काळा चहा कसा देवाना ? "
अशी स्वतः बडबड करीत राहीली. पून्हा एकदा ताराला बोलली," पहाय वं कोणाचा जनेल बकरी, थोडा बी मिळला तं गंज झाला. धवळा दिसला पायजे. " धोंड्याआईची धावपळ चहासाठी चालली हे आम्ही समजलो होतो. सकाळचे आठ वाजले. धोडंब्याला गेलेला धोंड्यादादाचा नातु अजून काही आला नव्हता. चाफ्याच्या पाड्या पासून धोडांबे गाव दहा बारा किलोमीटर होते. जाण्याला एक तास लागणार होता. बरं लवकर गेला असेल तर, गॅरेज एवढ्या सकाळी कोण खोलणार?
पण, धोंड्यादादा सारखा चकरा रस्त्यावर मारीत होता. त्याची नजर ही रस्त्याला खिळली होती.
पाड्यावर ची सारी मंडळी गाडी भौती जमा झाली होती. दिवाळी नंतर ची शेतीच्या कामांची ती लगबग. कुणाची भाताची सोंगणी, कुणाची गहू, हरभर्याची पेरणी. ओहळाच्या खेटुन ज्याची शेती तोच गहू करायचा. बाकी शेती पावसावर आधारित. निसर्गानं भरभरून दान त्या पाड्याच्या झोळीत टाकलं तरी प्रगती शुन्य होती. दुधासाठी तारा बकरी शोधीत होती तर कोंड्याआईची दुधाच्या चहासाठी तगमग चालू होती.आम्ही केव्हाच उठून बसलो होतो. तोंडावर पाणी मारुन निघण्याची तयारी केली. पण कोंड्याआईची चहासाठी झालेली तळमळ पाहवत नव्हती.
" आमना कशा, आठोडा ना बजार, गेला गेला नाय गेला चाली जास. जर गेलाच तर, त्याल मीठ घ्यावाना. बाकी घीदा नही घीदा चाली जास." आमच्या कडे पाहून कोंड्याआई बोलत होती. शहरातले लोक कसे दिसतात, कसे असतात म्हणून लहान मुलांना आम्हाला पाहाण्याची मोठी उत्सुकता लागली होती. ते आम्हाला सारखे डोकावून पाहात होते. " हायी पोराबी मधी मधी गोंडा घोळत रायनी.त्या बी माणसा हाय ना..!
शिंगा दिसत्या का त्याहीला. जा पळा वढं." कोंड्याआईच्या ओरडण्याने पोरं वाकडे तिकडे तोंड करून पळाले.
" नाय म्हतारे, बकरी कोन बी जनेल." तारा फिरुन आली आणि कोंबड्या आईला बोलली.
तेवढ्यात एक सात आठ वर्षांचा मुलगा हातात ग्लास घेऊन आला, " पळ, पळ मिळला कारं थोडा दुध? बरा झाला." कोंड्याआई मोठ्या नं बोलली. त्याच्या हातातून ग्लास घेतल्यावर कोंड्याआईच्या चेहऱ्यावर आनंद दिसत होता. मोठ्या प्रेमाने तीनं दुधाचा चहा पाजला. जणू त्या दुधासोबत मायेचा गोडवा मिसळला होता. धोडंब्याहून कारागीर आला होता. आम्ही सगळे गाडीजवळ होतो. कारागीर काय झालं ते चेक करीत होता. कारागीर आल्यावर धोंड्यादादा आता घरी आला.
आम्हाला नाशिक ला येण्याची आता घाई झाली होती. धोंड्यादादा घरी आल्यावर कोंबड्या आईनं कोंबडा धरायला लावला. कोंबडा मारण्याचा त्यांचा बेत ठरला होता. कोंड्याआई धोंड्यादादाला बोलली, " धरा ना वं त्या कोंबडा, कापी टाका. खाई जाती त्या."
धोंड्यादादा कोंबड्या मागं पळू लागला. पण, त्याला दम लागला होता. त्याच्याकडून पळलं जात नव्हतं. तेवढ्यात बज्या दिसला.
" बज्या पळ रं,धर त्या कोंबडा."
कोंड्याआई बोलताच तो कोंबड्या मागं पळू लागला. " दमव थोडा त्येला." कोंबडा झाडावर चढून गेला. " नाय वं त्या झाडावर गेला कसा धरू?"
बज्याही थकला होता.
धोंड्यादादाकडे पाहून कोंड्याआई बोलली, " तुमी काय बाबा, तुमी धरा ना . त्या परघ्याच्या हाती लागल का त्या. कोंबडा..?"
कोंबडा न मिळाल्याने तो बेत रद्द झाला असावा. आमची गाडी दुरुस्त झाली होती. आम्ही आमच्या बॅगा घ्यायला धोंड्यादादाच्या घरी आलो. " गड्या भो आजना रोज राही जा. काही रातले खाया मिळला नाही." कोंड्याआई मोठ्या उत्साहाने आम्हाला बोलली.
" नको आई तुम्ही आमच्या साठी जे केलं ते भरपूर झालं. पून्हा कधी तरी येऊ." असं मी म्हणत त्यांचा निरोप घेतला.
" कोण पाव्हणं उनेल वं ?" असं पाड्यावरची प्रत्येक बाई कोंड्याआईला विचारायची. ती प्रत्येकीला एकच उत्तर द्यायची.
" शेरातले नवं त्या, मोटरगाडी बंद पडणी म्हणून राहीनात. असा बराच चुकारेल येतसं."
आम्ही गाडीत बसलो. सगळा पाडा आमच्या भौती जमा झाला.
सकाळची कामाची घाई त्यांची त्या दिवशी मंदावली होती. गाडी सुरू झाली. सगळ्यांना हात करीत निरोप घेतला.
कोण ते? कसलं त्यांच्यात आणि आमच्यात नातं? रात्री वाट चुकलेल्या गड फिरणाऱ्या भटक्यांना सुखरूप वाट दाखवणारा धोंड्यादादा.
कोंड्याआईची दुधाच्या चहासाठी चाललेली धडपड. तो गुळाचा चहा. गाडीसाठी पाड्यावरच्या लोकांची उठाठेव. पहाटे कारागीर आणण्यासाठी गेलेला धोंड्यादादाचा नातु. हे सारं गाडीत बसल्यावर नजरेसमोर येत होतं. खरंच ममतेने भरलेली ही माणसं. पैशाच्या तराजूत कधीच तोलली जाणार नव्हती. कुणाच्याही मदतीला धावणारी ही माणसं. शहरातील माणूसकी चा ओलावा संपत चाललेली मतलबी माणसं आणि खेड्यात राहणारी साधी भोळी माणसं
ज्यांच्या नसानसात माणूसकी भरली आहे.
कुठल्या नात्याची, कुठल्या संबंधाची. पण त्यांनी दिलेल्या प्रेमापुढे आज सारं कमी पडलं होतं........
_ विक्रम गांगुर्डे, दुधखेड , नाशिक
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा