"त्यागाची साक्षात मूर्ती
भिमांची सावली सोबती
रमाई जगाची माऊली
दीन दलितांसाठी राबती
भारतीय संविधानाचे शिल्पकार, भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या पत्नी म्हणजे रमाई आंबेडकर. रमाईचा जन्म ७ फेब्रुवारी १८९७ रोजी दाभोळजवळील वणंदगाव येथे झाला. वडील भिकु धुत्रे तर आई रूक्मिणी. अत्यंत गरीब कुटुंब. वणंदगाव नदीकाठी महारपूरा वस्तीमध्ये रहात. रमाबाईस तीन बहिणी व एक भाऊ होता. रमा लहान असतानाआईचे निधन झाले. कांही दिवसात वडील ही मृत्यू पावले. पुढे काका सर्व लहान मुलांना घेऊन मुंबईच्या भायखळा मार्केट चाळीत रहायला आले. मामा व काकांनी सांभाळ केला.
रमा व भिमराव यांचे सन १९०६ ला भायखळा भाजी मार्केटमध्ये लग्न झाले. भिमराव १४ वर्षाचे तर रमा फक्त ९ वर्षाची होती. लग्नानंतर रमाचे "रमाबाई "नाव झाले. अगोदर रमा ही अशिक्षित होती. भिमरावांनी रमाबाई ला वाचन, लेखन शिकवले. सन १९०५ पर्यंत यांना पाच मुले झाली. मोठा मुलगा यशवंत. सन १९१३ मध्ये जन्माला. भिमरावांची बडौदा येथे राज्य सैन्यात लेफ्टनंट म्हणून नेमणूक झाली. ते बडौद्याला गेले पण अचानक वडील रामजी सकपाळ आजारी पडले. भिमराव लवकर बडौदा सोडून मुंबईला आले. रमाबाई सास-यांची रात्रंदिवस सेवा करीत होत्या. अनेक उपचार करून ही त्यांचे निधन झाले. वडीलांच्या निधनानंतर भिमराव परदेशात उच्च शिक्षणासाठी गेले. जवळपास ९ वर्षे ते परदेशात राहिले.बाबासाहेब अमेरिकेत असताना रमाबाईने खूप कठिण दिवस घालवले. या खडतर काळात रमाबाई ने कसलीही तक्रार केली नाही. हसत मुखाने व संयमाने ते दिवस काढले. रमेश मुलगा जन्मताच मरण पावला. नंतर गंगाधरचा जन्म झाला.तो ही आजारी पडला.सडकेच्या कडेला मरुन पडला. अंगावर झाकण्यासाठी कपडासुद्धा नव्हता. रमाईने अंगावरील साडी पाडून झाकण्यास दिली होती. काही दिवसांनी यशवंत ही आजारी पडला. एकामागून एक संकटे येत होती तरी खंबीरपणे रमाबाई संघटना तोंड देत होती. महान पुरुषांच्या जीवनात रमाबाई सारखी जीवन साथी लाभली होती. आदर्श भारतीय नारी, त्यागाची साक्षात मुर्ती म्हणून रमाईची ओळख आहे. रमाईच्या चार ही मुलाचा मृत्यूचे कारण म्हणजे धनाचा अभाव. घराची आर्थिक अवस्था हलाखीची होती. साधे पोट भरत नव्हते मग मुलांचे उपचार करणे फार कठीण.अधिक अपत्य झाले म्हणून डॉक्टरने रमाबाईला टिबीचा धोका सांगितला होता. बाबासाहेबांच्या शिक्षणात, कामात अडथळा येऊ नये म्हणून काळजी घेत होती. घर चालवण्यासाठी रमाबाई संध्याकाळी तीन चार किलोमीटरहून शेण आणायच्या त्याच्या गोव-या करून विकायची. एका बॅरिस्टरची पत्नी असून गोवरी विकताना अजिबात लाजत नव्हती. रमाबाई ही साधे जीवन जगणारी कर्तव्यदक्ष नारी होती. पतीची व कुटुंबाची सेवा करणे परम धर्म मानला. रमाबाई समाधानाची, सहकार्याची, सहिष्णुतेची व त्यागाची मूर्ती होती. पतीकडे कधीही साडी- चोळी, दाग -दागिने मागितले नाहीत. पती हाच माझा लाख मोलाचा अलंकार आहे. हा भाव सतत मनात ठेवणारी देवी होती. काबाडकष्ट करून पैसा - पैसा गोळा करून पतीला दिला.
*"वेचून गोव-या विकून कोळसा*,
*पैसा पैसा दिला भिमांना देन,*
*नाही हट्ट धरला कधी पतीशी,*
*नाही मागितले दागिने छान.'*
एक आदर्श भारतीय नारीचा सन्मान रमाबाईने मिळवला. प्रपंच्याचा गाढा ओढत असताना रमाबाई अचानक आजारी पडल्या. भिमरावांनी रमाबाईची खूप सेवा केली. पण आजार वाढत गेला.
२७ मे १९३५ रोजी रमाबाईची प्राण ज्योत मालवली. सर्वस्वाचा त्याग करणारी एक आदर्श माऊली म्हणजे रमाबाई होती. अशा महान त्यागाच्या मूर्तीस कोटी कोटी वंदन. भिमाची सावली बनून भारतीय संविधान शिल्पकार घडविला. म्हणतात की, एखाद्या पुरुषाला महापुरुष घडविताना त्याच्या पत्नीचा सिंहाचा वाटा असतो.
*"होती प्रेमळ आदर्श साथी*
*घडविला भिम महानायक*
*अनमोल ठेवा संविधानाचा*
*संपूर्ण जगात प्रेरणादायक."*
त्यागाची साक्षात मुर्ती असणाऱ्या आदर्श रमाईला कोटी कोटी वंदन.
रत्नाकर बाबुराव पाटील
[सहशिक्षक] विद्यानिकेतन माध्यमिक
आश्रमशाळा,शिंगोली ता. जि.धाराशिव
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा