अविस्मरणीय नेपाळ सहल
नेपाळ म्हणजे हिमालयीन सौंदर्य, प्राचीन मंदिरे आणि समृद्ध संस्कृतीचा अनुभव होय .निसर्गरम्य दर्‍या पर्यटकांना आकर्षित करतात .जगप्रसिद्ध एवरेस्ट ट्रेकिंगसाठी पर्वतारोहकांना बोलावतो. नेपाळमध्ये जाण्यासाठी पासपोर्ट लागत नाही .आधार कार्ड हवे असते .तिबेटी भाषेत ने म्हणजे घर आणि पाल म्हणजे लोकर. लोकरीच्या विपुलतेमुळे या देशाला नेपाळ हे नाव प्राप्त झाले. भारत आणि नेपाळमधील मैत्रीपूर्ण संबंध आणि सांस्कृतिक देवाणघेवाण अतिशय चांगले आहेत. या सर्व उद्देशानेच आम्ही संगम ट्रॅव्हल्सने नेपाळला भेट द्यायला निघालो.
सर्वप्रथम गोरखपूर येथील गोरखनाथ मंदिर येथे दर्शन घेऊन सोनोली या ठिकाणी भारत नेपाळ बॉर्डरला इमिग्रेशन प्रक्रिया पूर्ण केली आणि तिथून एशियन बुद्धा हॉटेल इथे पोहोचलो. त्या हॉटेलमध्ये पोहोचताच प्रत्येक पर्यटकाचे रुद्राक्षाच्या माळा घालून आणि टरबुजाचा ज्यूस देऊन स्वागत केल्याने सर्वच आनंदीत झाले. लगेच लुंबिनी येथे भगवान गौतम बुद्धांच्या जन्मस्थळाचे दर्शन घ्यायला गेलो. लुंबिनी हे गोरखपूर पासून ९५ किलोमीटरवर आहे. तराई प्रदेशातील महत्त्वाचे तीर्थक्षेत्र होय. हे रूपं देही जिल्ह्यात आहे. जिथे इसवी सन पूर्व ५६३ मध्ये गौतम बुद्धांचा जन्म झाला होता येथे राणी मायादेवी यांनी सिद्धार्थ गौतम यांना जन्म दिला होता. इथल्या अशोक स्तंभावर शिलालेख कोरला गेला आहे .मायादेवी मंदिरात मूर्ती आहे .शेजारी एक तलाव आहे .भगवान गौतम बुद्ध जिथे साधना करायचंय तो बोधी वृक्ष आहे .बुद्धा पार्क मध्ये बुद्धाची भव्य अशी गोल्डन मूर्ती आहे. अतिशय सुखद आणि मनाला शांती देणारे हे स्थळ बघून मनाला अतिशय धन्य वाटले.
दुसर्‍या दिवशी पोखराच्या दिशेने निघालो. निसर्ग संपन्न, निसर्गरम्य दृश्यांसाठी प्रसिद्ध असलेला छोटासा पण सुंदर प्रदेश हा पर्वताच्या शिखर,शिखरावरील मंदिरे, मठ, जलप्रपाते इथे आहेत. याला नेपाळचा स्वर्ग असे म्हणतात. सर्वप्रथम विंध्यवासिनी मंदिराचे दर्शन घेतले .येथून अन्नपूर्णा रांगेचे विहंगम दृश्य दिसते. विंध्यवासिनी देवी हे पोखराचे संरक्षक दैवत मानले जाते. देवीस फॉल्स हा भूमिगत धबधबा आहे. हा अद्वितीय असून प्रकाशाचा एक बिंदू आला की प्रवाह अचानक गायब होतो .येथे हिमालयाच्या पर्वतांच्या विहंगमदृष्ट्यासाठी प्रसिद्ध आहे. हे सरोवरांचे शहर म्हणून ओळखले जाते. नंतर गुप्तेश्वर महादेव गुहा या मंदिरात दर्शनाला जाताना खूप रोमांचकारी अनुभव आले. हे धार्मिक पर्यटन ठिकाण आहे .इथला धबधबा हा रहस्यमहिरीत्या गायब होतो. पाणी कोणत्याही धबधब्यात किंवा गुहेमध्ये न जाता एका डार्क होलमध्ये जाते .म्हणून ते रहस्यमय वाटते .नंतर आम्ही निघालो ताल बाराही मंदिर .१८ व्या शतकात बांधलेले हे मंदिर चारही बाजूंनी तलावाने वेढलेले आहे. अतिशय सुंदर आणि आकर्षक स्थळ आहे. फेवा लेक मध्ये बोटिंगचा आनंद घेतला आणि दुर्गादेवीच्या मंदिरात पोहोचलो चारही बाजूंनी तलावाच्या चारही बाजूंनी पहाडी व हिरवेगार वृक्ष असून मध्ये तलाव आहे. अतिशय सुरेख दृश्य बघण्याचा आनंद लुटला. संध्याकाळी पोखर्याच्या अतिशय श्रीमंत मार्केटमध्ये भ्रमंती केली.
दुसर्‍या दिवशी पोखर्‍याहून मनोकामना देवीच्या दर्शनाला निघालो. मंदिराच्या दर्शनासाठी केबल कारने जावे लागते. हे अंतर २.८ किलोमीटर लांब आहे .हे १३२० किलोमीटर उंचीवर हे मंदिर आहे. संपूर्ण गोरखाचे रमणीय दृश्य दिसते. हाय किंग ची सर्वात आकर्षक गोष्ट म्हणजे त्रिशूल नदीचे विस्मयकारक दृश्य मंदिराच्या परिसरातून मानसुळ पर्वत ,हिमाचल आणि अन्नपूर्णा पर्वतरांगाचे रोमांचक दृश्य आपण पाहू शकतो. हे गोरखा जिल्ह्याच्या आत येते. हे हिंदूंचे प्रसिद्ध मंदिर आहे .मनोकामना म्हणजे मनातील इच्छा पूर्ण करणारी देवी ही हिला समजण्यात येतात .हे देवी भगवतीचे पवित्र स्थान आहे .भक्त आपल्या इच्छा पूर्ण करण्यासाठी इथे येतात अशी आख्यायिका आहे.
या दर्शनानंतर आम्ही निघालो काठमांडू कडे. काठमांडू नेपाळची राजधानी आहे. सर्वात मोठे शहर होय. येथील पशुपतिनाथाचे मंदिर हे बागमती नदीच्या दोन्ही काठावर पसरलेले आहे. बारा ज्योतिर्लिंगापैकी एक प्रमुख ज्योतिर्लिंग होय. युनेस्कोने १९७९ मध्ये या मंदिराला जागतिक वारसा स्थळ म्हणून मान्यता दिली. पशुपती नाथाचे चार मुखी शिवलिंग आहे. पशु म्हणजे जीव ,प्राणी आणि पती म्हणजे स्वामी. पशुपतिनाथाच्या मंदिरात कोणत्याही दिशेने दर्शन घेता येते. इथे काही लोकांनी रुद्राभिषेक काहींनी महामृत्युंजय अभिषेक केला. महत्त्वाच्या ज्योतिर्लिंगाला अभिषेक करण्याचा योग आल्यामुळे खूप समाधान व धन्य वाटले. ही बागमती नदी पुढे पवित्र गंगा नदीला सुद्धा मिळते. इथे मृत्यूनंतर मोक्ष प्राप्ती होते असे म्हणतात. यानंतर बुढा नीलकंठ ,भगवान विष्णूला समर्पित असलेलं १३ मीटर लांबीच्या पाण्याच्या टाकीत आहे. शिवपुरी टेकडीच्या प्रदेशात असलेलं ठिकाण होय. सर्वात मोठे दगडी कोरीव अशी ही मूर्ती होय. काठ मांडू इतिहासाचे कला संस्कृतीचे आणि अर्थव्यवस्थेचे केंद्र आहे. नंतर प्रसिद्ध बौद्ध स्तूप तसेच स्वयंभूनाथ स्तूप पाहिले. वीस किलोमीटर अंतरावरील डोलेश्वर महादेव मंदिर बघितले. हे श्री केदारनाथ मंदिराची प्रतिकृती आहे असे म्हणतात. इथूनच हिमालय पर्वतावरील रांगा जवळून बघण्यासाठी हेलिकॉप्टरने एक तास फिरण्याचा आनंद आमच्यापैकी काही भाग्यशाली पर्यटकांनी घेतला .तेथील फोटोग्राफ आणि वर्णन ऐकताना त्या स्वर्गीय सुखाचा आनंद आम्ही घेतला.
नंतर दुसर्‍या दिवशी काठमांडूहून चीतवन नॅशनल पार्कला निघालो. तिथे पोहोचताच रात्री थारू या आदिवासी जमातींच्या सांस्कृतिक कार्यक्रम बघितला आणि आम्ही पण त्यात सहभागी झालो. आणि अद्वितीय आनंद लुटला. चितवन हे पहिले नेपाळमधील पहिले राष्ट्रीय उद्यान होय. १९७३ ला तराई प्रदेशातील हे उद्यान आहे .हे एकशिंगी गेंड्या करता प्रसिद्ध आहे. इथे वन्यजीवाच्या विविध प्रजाती उपलब्ध आहेत. जीपने आम्ही जंगल सफारी केली आणि वनस्पती आणि प्राण्यांनी समृद्ध असलेले हे ठिकाण होय. हे रापति नदीच्या काठावर आहे. पक्षी निरीक्षणाचा आनंद घेतला. त्याचप्रमाणे सूर्योदयाचे मनमोहक दृश्य बघून तृप्त झालो.
नंतर आम्ही जनकपुर कडे निघालो. जनकपुर हे माता सीतेचे जन्मस्थान. जिथे राम आणि सीतेचा विवाह झाला होता तिथे दर्शन घेतले.जानकी मंदिर हे नेपाळमधील पॅगोडा शैलीने बांधलेले आहे. ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारसा असलेले स्थळ आहे .धनुष्य सागर, गंगासागर परशुराम कुंड हे प्रसिद्ध सरोवर आहे .धनुष्य सागर इथे प्रभू रामचंद्रांनी विवाहाच्या वेळी वेळी शिव धनुष्य उचलला आणि तोडला ते ठिकाण होय. राम मंदिराचे सुद्धा दर्शन घेतले. या ठिकाणी ११५ सरोवर व कुंड आहेत .त्यावेळी मंदिर बनवायला ९ लाख रुपये लागले म्हणून जानकी मंदिरला नौलखा मंदिर असे सुद्धा म्हणतात.
दुसर्‍या दिवशी सकाळीच आमचा जनकपुरहून परतीचा प्रवास सुरू झाला.दुपारी १२ वाजता जनकपुर स्टेशनला पोहचलो.आणि ट्रेन सुटल्यानंतर दोन स्टेशन ट्रेन पुढे गेल्यानंतर कारीसाथ स्टेशनवर आमची ट्रेन बराच वेळ थांबली.चौकशी केल्यानंतर कळले की दोन डब्यामधील कपलिंग तुटल्यामुळे इंजिन चार डबे घेऊन पुढे निघून गेले.उरलेले आमचे डबे प्लॅटफॉर्म वरच राहिले. त्यावेळेस आम्ही विषय हसण्यावर नेला. पण जेव्हा त्याचे गंभीर परिणाम काय झाले असते ते कळले तेव्हा दहा गेले आणि पाच राहिले.ट्रेनला स्पीड नसल्यामुळे सगळे सुखरूप होते.पशुपतीनाथची कृपा.दोन तासाच्या प्रयत्नानंतर ट्रेन पूर्ववत सुरू झाली.आणि आम्ही नागपूरला सहा तास उशीरा पोहचलो.अशी ही आमची नेपाळची अविस्मरणीय सहल होती.
- सौ. प्रणोती हरीश कळमकर
७५, स्वप्नशिल्प गुरुदेव नगर नंदनवन नागपूर
९८३४२०९४५७
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा